Pakara

Botbreuken aan een poot, vleugel, het borstbeen of schedel komen vrij veel voor bij vogels. Een botbreuk in een poot zien we nog wel eens bij jonge vogels vanwege kalkgebrek. Vooral bij jonge Grijze roodstaarten komt dit vaak voor. Voldoende calcium is hierbij een eerste vereiste.
Het beste kunt u zo snel mogelijk contact opnemen met een vogeldierenarts.
Er zijn verschillende mogelijkheden om botbreuken te behandelen.
Een mogelijkheid is spalken. Hierbij wordt gebruik gemaakt van 'steunlatjes' waar een verband omheen komt. Opbinden is een andere mogelijkheid. Dit betekent een strak verband rondom de breuk, waarbij de vleugel of poot wordt gefixeerd tegen het lijf. Het verband gaat dus om de poot en om het lijfje. Ook een vleugel wordt zo tegen het lijfje aan gebonden. Een vleugelbreuk is veel gecompliceerder dan een pootbreuk.
Een derde mogelijkheid voor de behandeling van een botbreuk is te opereren en een pen te plaatsen in de breuk. Dit gaat vrij gemakkelijk omdat de botten van de vogel hol zijn en geen merg bevatten. De dunne pennen kunnen daardoor steriel in het bot aangebracht worden en hoeven er vaak na de genezing ook niet meer uit. Botbreuken bij vogels genezen meestal zeer snel door de goede doorbloeding van de botten. Met zo'n drie weken rust en spalken, opbinden of opereren is de breuk meestal wel geheeld.

Als een vogel hard tegen een raam is aangevlogen, kan er sprake zijn van een trauma. Een trauma zoals bijvoorbeeld een hersenschudding ontstaat vaak door een acute aanleiding, zoals hard tegen een raam of het gaas vliegen waardoor interne bloedingen ontstaan. Uiterlijke kenmerken zijn onder meer het scheef houden van de kop en het niet meer zien met 1 oog. Of de vogel zit onderin de voliere in een soort comatoestand. Als het een niet al te ernstige hersenschudding is, dan lukt het vaak om de vogel binnen een paar uur weer op te knappen. We mengen dan druivensuiker door het drinkwater, zetten de vogel lekker warm en in een aparte kooi in het donker. Het is verbazingwekkend hoe snel vogels zich hiervan herstellen. Mocht dit echter niet gebeuren, dan moet u zo snel mogelijk contact opnemen met de vogeldierenarts. Bij een shocktoestand waarbij de vogel in een coma geraakt kunt u beter niet zelf doktoren. De vogel donker en warm zetten en er zo snel mogelijk mee naar de vogeldierenarts.

Dit is een probleem dat iedere vogelliefhebber dient te herkennen omdat het bij iedere pop in principe voor kan komen en zeer snel dodelijk kan zijn indien er geen actie wordt ondernomen.
De pop gaat uitgezet zitten, er komt een ei aan. De volgende dag is er echter nog steeds geen ei en zit de vogel wat bibberig op haar stok. Dan is het zaak direct te gaan voelen of er wat verkeerd zit met het ei en daar niet langer mee te wachten. Het ei zorgt er namelijk voor dat de cloacawand langzaamaan uitgedroogd raakt. Het ei heeft echter vloeistof (glijmiddel) nodig om naar buiten geperst te worden. Dat lukt niet meer. Het ei zit helemaal aan de cloacawand vast gekleefd. De urineleiders en darmen eindigen echter ook in de cloaca en door de indroging kan de vogel zijn ontlasting en urine niet kwijt. Dit zorgt binnen enkele uren voor zeer grote problemen. Na enkele uren is deze toestand dodelijk. Belangrijk hierbij is te constateren of de vogel nog ontlasting en urine heeft en of zij nog eet. Is dit het geval dan is het nog niet levensbedreigend. Zet de vogel wel apart en warm, zodat je haar optimaal ondersteunt en zeer nauwlettend in de gaten kunt houden. Heeft de vogel geen ontlasting meer, moet u direct zalf (vaseline) of olie (olijfolie, slaolie) in de cloaca masseren. De zalf of olie maakt het ei dan weer lekker glad los van de cloacawand, waarna de vogel zelf weer kan proberen het ei naar buiten te duwen. Het best is om de vogel hierbij apart en warm te zetten, zodat zij weer wat op krachten kan komen. Door het drinkwater mengen we wat druivensuiker. Is er na een paar uur nog geen ei gelegd, dan zijn andere maatregelen nodig en kunt u het beste de vogeldierenarts inschakelen. Die kan bijvoorbeeld met een injectienaald een gaatje maken in de buikwand en door de eiwand, waardoor het ei leeggezogen kan worden en inschrompelt. Daarna weer zalf of olie in de cloaca smeren zodat het verschompelde ei naar buiten komt. Een andere oplossing is een keizersnee. Dan is het mogelijk het ei te behouden en dat kan natuurlijk in vele gevallen een waardevolle oplossing zijn.

Dit betekent dat er een deel van de cloaca buiten de vogel hangt. Vaak ontstaat dit probleem na het moeizaam leggen van een ei. Op zich is dit niet zo erg. Meestal kan het deel dat er onderuit hangt, voorzichtig weer terug geduwd worden met een wattenstokje of vinger met wat zalf. Het kan echter een spoedgeval worden als de prop beschadigd raakt of als er stuwing optreedt. Beschadiging kan optreden als de vogel met de prolaps langs zitstok of gaas gaat schuren. Als er stuwing optreedt, wordt de prop donkerblauw of paars en moet de vogel met spoed naar een vogeldierenarts. Ook kan het zijn dat het propje wel met de vinger terug te duwen is, maar toch later weer naar buiten komt. In dat geval is een bezoek aan de vogeldierenarts gewenst. De prolaps kan dan operatief vastgezet worden.
Een andere oorzaak van een cloaca prolaps kan ook een darminfectie zijn, daarnaast kunnen ook tumoren (papillomen/wratten), legnood en neurologische problemen worden gevonden als oorzaak van de prolaps. Bij kaketoes worden ook psychische redenen genoemd als oorzaak voor het persen. Ook zindelijkheids-training kan een oorzaak zijn. Sommige eigenaren leren hun vogels dat zij pas uit de kooi mogen nadat zij ontlasting geproduceerd hebben. Vooral kaketoes zullen, als zij dit eenmaal geleerd hebben, gaan persen op de ontlasting als zij de eigenaar zien in de hoop dat zij uit de kooi mogen. Dit persen kan uiteindelijk leiden tot het uitstulpen van de cloaca. Voor de behandeling van cloaca uitstulpingen zijn diverse operaties beschreven. Vaak moet zelfs een combinatie van technieken gebruikt worden om het probleem te verhelpen. Helaas is het zo dat het probleem zich opnieuw kan voordoen na een operatie. In deze gevallen zien we vaak dat de elasticiteit van alle weefsels van de cloaca verdwenen is.

Veel vogels worden gebeten door andere huisdieren als honden, katten, cavia's en dergelijke. Dit is veelal dodelijk omdat deze huisdieren de Pasteurella-infectie overdragen middels hun speeksel. Vogels in het algemeen zijn hier bijzonder gevoelig voor.
Het is dus belangrijk dat u nooit zonder toezicht andere dieren in dezelfde ruimte toelaat waar uw papegaai zich bevindt. Voorzichtigheid is geboden, ook al lijkt het erop dat de dieren elkaar dulden.
Het is overgens af te raden een kat samen met een papegaai in dezelfde huiskamer te houden.

Bij jonge vogels die met de hand worden grootgebracht, wil het wel eens gebeuren dat de pap te heet wordt gegeven. Er ontstaat dan een gat in de krop waardoor de pap weer naar buiten komt. Dit vraagt om direct ingrijpen van uw vogeldierenarts. Het verbrande weefsel wordt dan weggehaald, waarna het goede weefsel weer aan elkaar wordt gezet. Gelukkig is de kropwand dusdanig elastisch dat deze binnen enkele dagen weer tot normale proporties uit kan rekken.
Probeer dus altijd van te voren of de pap niet te warm is door bijvoorbeeld een beetje op de binnenkant van uw pols te testen. Schep de pap altijd goed door om ervan verzekerd te zijn dat de pap overal op de juiste temperatuur is.
Warm geen pap op in de magnetron, omdat de pap vaak onder in het bakje veel heter is dan bovenop en niet overal dezelfde temperatuur heeft.

Recent mengmest (afgenomen bij verschillende volieres) is noodzakelijk bij het onderzoek op parasieten. De mest wordt via concentratietechnieken gescreend op parasieten. Het is van belang de juiste boosdoener te kennen. Pas dan kan men iets zeggen over prognose, behandeling, ernst van de ziekte, cycles etc.
Van de mest kan een uitstrijkje gemaakt worden welke na kleuring wordt afgelezen onder de microscoop. Hierbij kan men dan bacterien, gisten, schimmels en dergelijke detecteren. Mestonderzoek wordt 40 tot 100 keer vergroot voor parasieteneieren, uitstrijkpreparaten en wel 1000 keer voor cellen, bacterien en schimmels (met kleuring).

Deze kiem komt vrij frequent voor, zeker bij duiven, papegaaiachtigen en eenden. Wilde vogels zijn ook vaak besmet. Deze ziekteveroorzaker is zo berucht dat hij onder diverse namen bekend is: ornithose, psittacose, papegaaiziekte of chlamidiose. Deze kiem kan verantwoordelijk zijn voor erge ziekte-uitbraken. Maar bovenal is het een 'zoonose', hetgeen betekent dat de ziekte kan worden overgedragen op mensen. Het symptoombeeld bij mensen gelijkt op dat van een erge griep. Reden te meer dus om uw vogels regelmatig te laten onderzoeken. Er bestaan verschillende tests.
Een gezond uitziende vogel kan drager zijn van psittacose en dit de rest van zijn leven blijven. Psittacose komt vooral voor bij vogels die blootgesteld zijn aan stress, bijvoorbeeld: in een winkel, introductie in een voliere, tijdens de rui, vogels die gepest worden door andere vogels etc. Het is de meest voorkomende doodsoorzaak bij vogels die binnen 2 weken na aankoop overlijden. De ziekte kan met antibiotica worden behandeld.

Het voordeel van een autopsie (lijkschouwing) is dat men alle organen kan bekijken en indien nodig diverse testen kan uitvoeren. Een goed uitgevoerd onderzoek duurt minimaal een uur. De werkwijze bestaat meestal uit een aantal stappen. Eerst en vooral het uitwendige bekijken van de vogel gevolgd door het onthuiden met inspectie van spieren en gewrichten. Daarna wordt het borstbeen verwijderd zonder de inwendige organen te raken, anders kan het verdere onderzoek bemoeilijkt of onmogelijk gemaakt worden. Vervolgens worden alle organen losgeprepareerd, verwijderd en uitgespreid. Deze macroscopische bezichtiging kan reeds een indicatie geven van het probleem. Het onderzoek wordt verder microscopisch afgerond. Hierbij worden afdrukplaten gemaakt van alle organen. Van deze afdrukplaten worden kleuringen gemaakt. Er bestaan talloze kleuringen. Enkele worden routinematig uitgevoerd, anderen indien de noodzaak ertoe aanleiding geeft. Na het bekijken van de kleuringen wordt de beslissing genomen om al dan niet een bacteriologisch onderzoek (of andere onderzoekingen) te laten uitvoeren door het laboratorium. Mestonderzoek wordt altijd gedaan.

Het vogel polyoma virus is een wijd verspreid virus over de hele wereld. Virale transmissie is mogelijk via contact met geinfecteerde faeces en secretievloeistoffen (bloed, speeksel en sperma). Voor jonge vogels van 15 tot ongeveer 60 dagen is het virus meestal dodelijk. In volwassen vogels kan het virus aanwezig zijn als drager-status, waarbij de dieren volledig gezond kunnen zijn. Wanneer de vogel die drager is in een stress situatie komt, kan de ziekte zich gaan reactiveren. De klinische kenmerken van deze ziekte zijn depressie, verlies van eetlust, overgeven, diarree en bloedingen onder de huid. Geinfecteerde dieren zonder klinische kenmerken zijn wel een potentieel gevaar voor overige vogels. Wanneer er jonge vogels sterven in het nest of vlak voor het uitvliegen hun slagpennen verliezen, kan dit een indicatie zijn dat het polyoma virus aanwezig is bij de kweekvogels. Het polyoma virus wordt aangetoond in bloedmonsters. Ook hier geldt dat een bloedtest een momentopname is en een vogel meerdere malen getest moet worden voor hij gezond verklaard wordt. Voor dit virus is nog geen entstof beschikbaar.

Proventricular Dilatation Disease (PDD), Macaw Wasting Syndrome, Macaw Fading Syndrome, Gastric Distention of Macaws, Myenteric Ganglioneuritis, Psittacine Wasting Disease, Proventricular Dilatation of Psittacines, Psittacine Proventricular Dilatation Syndrome (PPDS) of ook wel kliermaagverlamming genoemd, zijn allemaal verschillende namen voor een en dezelfde veel voorkomende geheimzinnige ziekte waar de oorzaak nog steeds niet van bekend is. Men vermoedt dat het door een virus wordt veroorzaakt en er zijn aanwijzingen dat het gaat om een besmettelijke ziekte. De ziekte gaat gepaard met ontstekingen van zenuwen en deze zenuwen gaan uiteindelijk ten gronde. Vaak zijn de zenuwen van de kliermaag het ernstigst aangetast, maar vaak zijn ook de zenuwen van de slokdarm aangetast hetgeen tot slikproblemen leidt.
Hoe verder de ziekte zich ontwikkelt, des te minder zaden kan de vogel omzetten tot voedingsstoffen. De vogel zal de zaden onverteerd uitscheiden en langzaam vermageren tot de dood intreedt. Het voeren van pellets en zachtvoer kan geinfecteerde vogels het leven rekken. Het testen via bloedmonsters op PDD is (voor zover bekend) op dit moment nog niet mogelijk. Via rontgentechnieken is het mogelijk om de vogel op afwijkingen van de kliermaag te laten controleren. Een nieuwe techniek is het fluoroscopisch onderzoek naar de peristaltiek van de papegaaienkrop en kliermaag. Bij dit onderzoek gebruikt men contrast vloeistof. De stralen gaan door de patient en komen op een gevoelige plaat waar een beeldversterker dit weergeeft op een monitor. De beelden worden dan op een videoband gezet en gecontroleerd op afwijkingen van het spijsverteringsorgaan. De ziekte is moeilijk te diagnostiseren, meestal gebeurt dit achteraf door middel van sektie en weefselonderzoek door de patholoog. Helaas is er nog geen therapie bekend voor deze ziekte.
De liefhebber kan zelf regelmatig de ontlasting van zijn vogels controleren op onverteerde zaden. Als de vogel in een vroeg stadium behandeld wordt, kan de vogel soms weken tot jarenlang in leven blijven als hij een makkelijk verteerbaar dieet krijgt. Bepaalde ontstekingremmende middelen kunnen de verschijnselen onderdrukken en soms zelfs lange tijd doen verdwijnen.

PDV wordt in Nederland pacheco virus genoemd en is voor het eerst opgedoken in Brazilie. Dit virus wordt veroorzaakt door een aantal nauw verwante leden van het herpesvirus. Dit virus tast voornamelijk lever, lymfeweefsel, huid en de zenuwcellen aan. De belangrijkste vorm van besmetting gebeurt door het inademen van gedroogde mestdeeltjes. Stof is de ideale gastheer voor dit virus. De klinische kenmerken van deze ziekte zijn depressie, verlies van eetlust, diarree met geelgroene ontlasting, trillende bewegingen van de nek, vleugels en poten. In volwassen vogels kan het virus aanwezig zijn als drager-status, waarbij de dieren volledig gezond kunnen zijn tot zich een stress situatie voordoet en het virus zich uit in ziektekenmerken. Wanneer er een besmette vogel in de vogelcollectie wordt ingebracht, kan binnen enkele weken de gehele collectie dood zijn. Er zijn ook zeldzame gevallen die een besmetting overleven, maar deze vogels blijven wel drager en een potentieel gevaar.
Er is voor dit virus een entstof ontwikkeld, wat echter niet voor alle papegaaien bruikbaar is in verband met forse bijwerkingen. Bovendien zijn geente vogels ook weer een gevaar voor niet geente vogels omdat zij drager kunnen zijn. Het testen op PDV gebeurt met een bloedmonster en een cloaca swab. Hier geldt ook weer dat de vogel meerdere malen getest moet worden, omdat de testen een moment opname zijn.

Een vogeldierenarts is een dierenarts die in zijn praktijk regelmatig vogels als patient behandelt. Pakara houdt hierbij aan dat een dierenarts tenminste 25% van de patienten die hij behandelt vogels moeten zijn.
Een vogelspecialist is een dierenarts die zich na zijn 6-jarige dierenartsopleiding heeft gespecialiseerd in de vogelgeneeskunde. De vogelspecialist houdt zich vooral bezig met de diagnose en behandeling van vogels die voor het genoegen van de mens in huis en tuin worden gehouden. Het specialisme omvat alle vogels, behalve het commercieel gehouden pluimvee. De specialisatie bestaat uit een 4-jarige trainingsperiode onder supervisie van dierenarts-specialisten, waarna met goed gevolg een Europees examen moet worden afgelegd. De opleiding en het examen moeten erkend zijn door de European College of Avian Medicine and Surgery (ECAMS), de European Board of Veterinary Specialisation (EBVS) en de Koninklijke Nederlandse Maatschappij voor Diergeneeskunde (KNMvD).
Een vogelspecialist is verplicht om bijscholingscursussen te volgen, teneinde zijn of haar specialistentitel te mogen blijven voeren. De vogelspecialisten onderhouden gezamenlijk een 24-uurs systeem van spoeddiensten gedurende 365 dagen per jaar.
Bij 'handige adressen' op de Pakara website vindt u een overzicht van dierenartsen en vogelspecialisten die bij Pakara zijn aangesloten.

Planten die giftig zijn voor papegaaien zijn o.a. Lelietjes van Dalen, Wolfsmelk, Oleander, Philodendron, Rhododendron, Avocado, sommige soorten wikke, Taxus, Wingerd, Accacia, Clematis, Dieffenbachia, Kerstster, Kerstroos, Stinkend Nieskruid en Hulst.
(let op: dit overzicht is niet volledig en somt alleen de meest voorkomende planten op)

Huidschimmel is een ziekte waarbij de huid zelf er op het oog normaal uitziet. Omdat de vogel jeuk heeft en voortdurend zit te krabben en de geinfecteerde veerfollikel niet goed kan functioneren, zal het verenkleed door het krabben aangetast worden. Huidschimmel is vast te stellen door enkele veertjes op kweek te laten zetten. De aandoening is meestal goed te verhelpen door de vogel met een speciale vloeistof (Imaverol) te wassen.

Dit is misschien wel de meest tragische van alle ademhalingsaandoeningen, aangezien de vogel het meestal niet overleeft. PTFE is een stof die veelvuldig voorkomt bij verschillende toepassingen van huishoudelijke apparaten.
Het probleem ontstaat bij oververhitting van de anti-aanbak laag toegepast bij verschillende huishoudelijke apparaten en potten en pannen. Deze anti-aanbak coatings bevatten de chemische stof PTFE, dat bij oververhitting giftige dampen afgeeft. Het materiaal wat PTFE bevat wordt onder verschillende merknamen in de handel gebracht, zoals Teflon, SilverStone, All-Clad, Circulon, Meyer, KitchenAid, Krups en George Foreman.
Het zit niet alleen in anti-aanbak pannen en potten, maar bevindt zich ook op grills, woks, broodroosters, popcorn machines, broodbakmachines, koffieapparaten, strijkijzers, strijkplankovertrekken, bakplaten, haardrogers, draagbare verwarmingsapparaten, zelf-reinigende ovens en zelfs waterproof regenkleding. Als deze voorwerpen normaal worden gebruikt is er geen probleem, maar bij oververhitting komen de giftige reukloze en onzichtbare dampen vrij die binnen enkele minuten de dood van uw vogels tot gevolg kan hebben.
Wij adviseren dan ook dat voorkomen beter is dan genezen en dit soort apparaten niet in huis te hebben.

Hyperuricemie wordt simpelweg gedefinieerd als een hoger gehalte aan urinezuur in het bloedplasma dan de standaard oplosbaarheid van sodium uraat, een zout van urinezuur. Urinezuur wordt geproduceerd door de lever, nieren en pancreas en is een product van de afbraak van onder andere eiwitten. Dit afvalproduct wordt vervolgens door de nieren weer opgenomen, waarna het uitgescheiden wordt.
Hyperuricemie zelf is niet gevaarlijk en heeft niet direct behandeling nodig. Wel kan het, als het te lang aanhoudt, complicaties geven (o.a. jicht en nierziektes).
De oorzaken van hyperuricemie zijn verschillend, maar vaak is het zo dat de vogel op de een of andere manier het urinezuur en wellicht andere afbraakproducten niet meer uit het bloed kan halen. Hyperuricemie wordt dus ook als symptoom gezien bij nierziektes.
Er zijn een aantal methoden om hyperuricemie en andere nierproblemen te kunnen aantonen. Uitdroging kan een voorloper zijn van hyperuricemie. Bij een vermoeden van hyperuricemie wordt vaak gebruik gemaakt van biochemische analyse, die biochemische waarden van het bloed zichtbaar maken. Er zijn een aantal medicijnen om hyperuricemie te behandelen.

Papegaaienziekte of psittacosis is de meest beruchte ziekte van papegaaien.
Het wordt veroorzaakt door parasieten die zich in de cel ophouden en gerekend worden tot de groep van de Chlamydiae. Aangezien er verschillende stammen van deze parasieten bestaan, zijn er ook verschillende ziektebeelden.
De vogels kunnen acuut ziek zijn en hebben dan opgezette veren, zijn suf, hebben waterige ontlasting, neusuitvloeiing, ademhalingsmoeilijkheden en vermageren. In een klein aantal gevallen zijn de vogels chronisch ziek en daarbij zijn de dieren alleen maar minder levendig en vertonen wisselende eetlust. Deze chronische infecties worden meestal zichtbaar na een periode van stress. Na het stellen van de diagnose is een therapie mogelijk.
Deze ziekte is ook besmettelijk voor mensen.

Als deze dieren op de tocht staan, kunnen ze snel kouvatten. We zien dan dat de oogjes rood en vochtig worden. Het gebied rond de neusgaten wordt in veel gevallen ook vochtig en soms zitten er zelfs korsten op. Het valt op dat de vogel vaak met zijn kop schuurt om de neus- en ooguitvloeiing kwijt te raken. In een aantal gevallen zijn rochelende en reutelende geluiden te horen. Met een beetje lauw water kunnen de neusgangen schoon gemaakt worden. Zorg ervoor dat de oorzaken van de verkoudheid, zoals tocht en plotselinge temperatuurwisselingen, weggenomen worden. Zet de vogel in een rustige omgeving en houdt hem warm. Zet er eventueel een infrarode lamp bij. In een aantal gevallen is een therapie met geneesmiddelen nodig.
Neem geen risico en raadpleeg in alle gevallen een vogeldierenarts als uw vogel ziekteverschijnselen vertoont.

De uitwerpselen van een papegaai zijn in de regel vrij vast. Er komen onderdelen in voor die verschillend gekleurd zijn, namelijk groen en wit.
Als de vogel een keer veel fruit heeft gegeten kan de ontlasting de volgende dag wat dunner zijn. Als de ontlasting een keer wat dunner is, terwijl de papegaai goed eet en levendig is, is er geen reden om ongerust te zijn. Breng dan een mestmonster, het liefst zo snel mogelijk nadat het op de bodem van de kooi is gevallen naar de vogeldierenarts. Deze zal het onderzoeken en, als het nodig is, een therapie voorschrijven. Als de vogel echt ziek is, dient er een therapie met geneesmiddelen ingesteld te worden.

Dat hangt er van af of er 1 of 2 papegaaien zijn. Als onderdeel van de hofmakerij komt het bij papegaaien af en toe voor dat 1 van de 2, meestal het mannetje, voer opgeeft. Hij voert dan het vrouwtje om aan te geven dat hij op zijn taak -het voeren van de jongen- berekend is. Heel af en toe komt het voor dat de band tussen mens en papegaai zo sterk is, dat de vogel ook voor de mens, als onderdeel van het baltsgedrag, voedsel uit de krop opgeeft.
Vaak is er ook sprake van kropvervuiling. Dit is een gevolg van teveel voer, het onregelmatig verstrekken van voer of van bedorven voer. Het braaksel is dan meestal vloeibaar en heeft een zeer onaangename lucht. Ook een infectie met gisten (Candida) kan de kropwand dusdanig veranderen dat de vogel gaat braken. Als deze dieren niet behandeld worden, zijn ze binnen enkele dagen dood. Het is dus altijd verstandig om de vogeldierenarts te raadplegen.

Bij papegaaien kunnen zowel kwaadaardige als goedaardige tumoren voorkomen. Een tumorvorm die nog weleens bij papegaaien gevonden wordt is een ontaarding van de nier of van het vetweefsel. Waarschijnlijk heeft dat alles met de voeding te maken. Vaak worden deze tumoren pas in een laat stadium door de eigenaar opgemerkt. De eerste symptomen die zichtbaar worden, zijn lusteloosheid en een dikke buik. Als het om een kwaadaardige kankervorm gaat, is er in veel gevallen geen hulp meer mogelijk. Huidtumoren komen, zij het sporadisch, ook voor en kunnen meestal via een operatie verwijderd worden.

Jicht is een ziekte waarbij er uraatzouten in de gewrichten, de nieren en op de lichaamsvliezen neerslaan. De uraatzouten worden normaliter door de nier uitgescheiden, maar dat gebeurt in dit geval niet in voldoende mate. Wat precies de oorzaak van het ontstaan van deze afwijking is, is nog niet bekend alhoewel een tekort aan vitaminen en essentiele voedingsbestanddelen een rol spelen. Papegaaien worden nogal eens door deze afwijking overvallen. Deze dieren hebben dikke, pijnlijke gewrichten en bewegen nauwelijks meer. De jichtknobbels zijn door de huid goed zichtbaar. Na enige tijd gaat het acute stadium over in een meer chronisch stadium waarbij er vervormingen van de poten en tenen optreden. Een genezing is niet mogelijk en daarom moet er veel aandacht aan de preventie van deze afwijking geschonken worden. Geef de vogel daarom goed voer van de juiste samenstelling. In sommige gevallen kan de vogeldierenarts enige verlichting van de jicht bewerkstelligen.

Let goed op in en rond het huis. Zelfs een goed bedoelde schoonmaakbeurt van uzelf of iemand anders kan schade berokkenen aan uw huisdieren. Het is en blijft opletten!

Veel voorkomende giftige stoffen of voorwerpen in huis zijn o.a.:
Aanstekers, Aceton, Ammoniak, Antivries, Benzine, Bleekmiddel, Deodorant, Desinfectiemiddelen, Epoxy lijm, Glasreinigers, Gootsteen ontstopper, Haarverf, Kerosine (gezuiverde petroleum), Koper- en zilverreinigers, Linoleum, Medicijnen, Nagellak, Ongediertebestrijdingsmiddelen, Onkruidbestrijders, Ovenreiniger, Parfum, Secondelijm, Slakkengif, Sommige paddestoelen, Sommige planten, Toiletreiniger, Vaatwasser tabletten/poeder, Verf, Verfverdunner, Verfreiniger, Vloer- en meubelreiniger, Wasmiddelen, Wasverzachters, Wax (voor vloeren en meubels).

Bronnen van metaalvergiftigingen zijn o.a.:
Antieke voorwerpen, Batterijen, Beenmeel producten, Dolomiet (bitterkalk), Fitting van lampen, Folie van wijn/champagneflessen, Gegalvaniseerd gaas (denk aan nieuwe kooien), Glas in lood, Gordijnrails en gewichten (looddraad), Overmatige blootstelling aan gassen van loodhoudende benzine, Pleisterkalk, Sieraden, Soldeer, Sommige ritsen, (oude)Verf, Verzwaard vogelspeelgoed.

Er kan sprake zijn van een vergiftiging als:
-een giftige substantie in gebruik is geweest of ter beschikking is geweest van de vogel
-als u een vreemde substantie op de veren van uw vogel ziet
-als u uw vogel ziet kauwen of eten van schadelijke substanties
-als u gekauwde of aangegeten substanties/planten in huis vindt
-als u 1 of meer van de volgende symptomen ziet: plotseling overgeven, diarree, hoesten, verlies van eetlust, ademhalingsmoeilijkheden, ongewoonlijke dorst, bloederige ontlasting, roodheid rondom de snavel, hoge stem, algehele zwakte, depressie, toevallen, ongecoordineerde bewegingen, bevingen, verlammingsverschijnselen en/of coma.

De ontlasting van een papegaai bestaat uit twee onderdelen. De afvalstoffen en de urine van de vogel. De kleur van de ontlasting is groen tot donkergroen. Het witte gedeelte is de urine. De ontlasting is normaal gesproken vrij stevig. Dit kan natuurlijk wel wisselend zijn, afhankelijk van wat u de papegaai te eten heeft gegeven.

De vlooien van de hond en de kat slaan bij papegaaien niet aan. Dus bij een stevige besmetting van de andere huisdieren in de woonkamer hoeft de papegaai niet meebehandeld te worden. In de kooi kunnen natuurlijk, net als op het vloerkleed, wel diverse stadia -pop en ei- van de vlo voorkomen. Een regelmatige, goede reiniging van de kooi met heet water en soda is dan nodig om deze stadia te verdelgen en het probleem te bestrijden. Als de papegaaien in de buurt van kippen gehouden worden, wordt de papegaai nogal eens met een vlo, behorende tot de groep van Siphonaptera, besmet. Deze vlo zuigt bloed en kan veel irritatie onder de papegaaien veroorzaken. Het beste is om naar vlooieneieren en larven in het hok te zoeken. De volwassen stadia op de vogel zijn meestal onvindbaar. Om besmetting te bestrijden moet een spray met een insecticide gebruikt worden. Raadpleeg uw vogeldierenarts welke spray zonder gevaar voor uw papegaaien gebruikt kan worden.

Veel verschillende wormsoorten kunnen bij de papegaai voorkomen, zoals bijvoorbeeld haarwormen (Capillaria) en spoelwormen (Ascaridia).
De vogels die uitsluitend in de huiskamer worden gehouden, lopen over het algemeen weinig kans met deze wormen besmet te worden.
Als er kruiden of planten worden gevoerd, die buiten in het wild worden geplukt, is er natuurlijk wel kans op besmetting. Ook als u de papegaaien wel eens buiten op het gras en grond (zwarte aarde) laat lopen, is er een kans op besmetting. Het is dan verstandig de dieren door de vogeldierenarts op wormen te laten controleren en bijvoorbeeld eens per jaar een wormkuurtje te geven. Een uitzondering vormt de grijze roodstaart. Bij post-mortaal onderzoek wordt daar zeer regelmatig een lintworminfectie gevonden. De eieren van deze worm worden opgenomen door veel ongedierte dat in huis voorkomt, zoals huisvliegen, mieren en kevers. Als de papegaai zo'n diertje opeet, ontstaat er bij de vogel een lintworm infectie. Het kan verstandig zijn om de vogels eens per half jaar met een wormmiddel te behandelen, nadat u hierover een vogeldierenarts heeft geraadpleegd.

De dierenarts zal de vogel eerst onder narcose brengen, waarna via een klein sneetje bij de zijkant van de buikholte de endoscoop wordt ingebracht.
Een endoscoop is een zeer dun buisje en in dit buisje zit een ingewikkeld fiberglaslenzensysteem, zodat met een lichtbron het te onderzoeken voorwerp verlicht en vergoot kan worden. De arts gaat dan op zoek naar de eierstok of testikels van de vogel. Hij kan dan ook oordelen of de vogel geslachtsrijp is. Voordeel daarbij is dat de ervaren vogeldierenarts de vogel nog beter kan beoordelen. Hij kan ook de lever, nieren en doordat de vogels geen middenrif bezitten kan men ook vanuit de buikholte de achterste gedeelten van de longen zien.

De dierenarts zal de vogel bloed gaan afnemen en dit opvangen in een buisje. Dit buisje wordt dan opgestuurd naar een laboratorium. Het laboratorium zal dan met een ingewikkeld proces kunnen bepalen wat het geslacht is. Het is zeker aan te bevelen om als je dit onderzoek laat doen om gelijk een aantal andere zaken te laten onderzoeken. Een dierenarts kan u daar zeker over adviseren. Maar laat in ieder geval de vogel testen op PBFD.
Voordeel van DNA onderzoek is dat dit al op jeugdige leeftijd van de papegaai kan, waardoor bij verkoop van zelfstandige jonge papegaaien het geslacht al bekend is. Endoscopisch onderzoek doet men liever nog niet bij hele jonge vogels.

Vaak heeft de papegaai dan een gebroken poot. Je kunt de vogel vangen en zelf de poot onderzoeken.
Afhankelijk van de plaats en de ernst van de breuk zal in ieder geval er iets aan gedaan moeten worden. Er zijn breuken die gespalkt kunnen worden, maar ook een operatieve ingreep behoort tot de mogelijkheden.
U kunt dus het beste de vogeldierenarts raadplegen.

Iedere vogel die ziek is, toont dit in zijn gedrag. Wel moet u er rekening mee houden dat vogels prooidieren zijn. Zij verbergen instinctmatig hun ziekteverschijnselen. Het is dus zeer belangrijk dat u uw vogel iedere dag goed observeert, zodat u weet hoe hij zich "normaal" gedraagt en direct afwijkingen in zijn normale gedrag/uiterlijk kunt signaleren.
Vrijwel iedere vogel die ziek is vertoont een of meer van de volgende verschijnselen: bol zitten (veren opzetten), minder of trager eten, minder actief zijn, minder goed opletten, de ogen half of helemaal gesloten houden, minder agressief zijn of juist meer aanhankelijk zijn. Al deze verschijnselen zijn erop gebaseerd om zo veel mogelijk energie te sparen, zodat de vogel zoveel mogelijk energie kan gebruiken om de ziekte die hij onder de leden heeft aan te pakken.

PBFD staat voor Psittacine Beak and Feather Disease, ook wel bek- en verenrot genoemd. Dit is een virusziekte waarbij het afweersysteem van de vogel wordt aangetast. Het wordt veroorzaakt door het Circovirus. De ziekte kan worden aangetoond met behulp van bloedonderzoek gecombineerd met een verentest. De test is een momentopname (incubatietijd) en voor meer zekerheid is het noodzakelijk de vogel meerdere keren te testen voor hij gezond verklaard kan worden. De ziekte komt regelmatig voor bij kaketoes, maar komt ook voor bij andere papegaaien. Enkele van de verschijnselen zijn: abnormale veergroei, glimmende snavel bij kaketoes, vuil verenkleed, kale plekken op het lichaam, het verschijnen van gele veren bij een groene vogel, het gebrek aan veerstof op de veren, conjunctivitis en niezen, diarree en secundaire infecties.
De incubatieperiode voor PBFD kan varieren van 21 dagen tot ongeveer 18 maanden. Wanneer een vogel in een stress situatie komt (verkoop, verplaatsing of conditieverlies) kan het virus geactiveerd worden. Virale transmissie is mogelijk via direct contact met geinfecteerde faeces, secretievloeistoffen (bloed, speeksel en sperma), geinfecteerde materialen en oppervlakten (kooien etc.) en verenstof. Uit onderzoek is gebleken dat embryo's in eieren ook al besmet kunnen zijn wanneer een van de ouders drager is.
Er is nog geen behandeling beschikbaar en de ziekte is meestal dodelijk.

Een test is altijd een momentopname. Op de dag van bloedafname is het alleen zeker dat de uitslag goed of fout is. Als de uitslag positief is, is de vogel besmet.
Helaas zijn niet alle laboratoria die deze onderzoeken uitvoeren even betrouwbaar, waardoor veel verwarring kan ontstaan. In de praktijk is gebleken dat een vogel die meerdere malen is getest ook iedere keer een andere uitslag had. Bij veel vogels is het duidelijk zichtbaar en manisfesteren zich ook secundaire infecties. Om op zeker te gaan zou je de vogel 3 maanden in quarantaine kunnen houden, dus op een geheel andere plek onder te brengen waar geen andere vogels in de omgeving zijn. Daarna de vogel opnieuw laten testen. Is de vogel dan weer positief en is onomstotelijk vast komen te staan dat de vogel de ziekte heeft, dan zou men moeten overwegen om de vogel te laten inslapen.

In principe kunt u terecht bij iedere dierenarts, maar een goede dierenarts is een arts die u doorverwijst als hij onvoldoende kennis heeft op het gebied van vogels. Op deze site en in elke uitgave van het Pakara Magazine staan dierenartsen die zich gespecialiseerd hebben in vogels.

De papegaai zal een mooi strak verenkleed hebben, glimmende ogen, droge neusgaten, zijn snavel dicht hebben en in rusthouding op 1 poot kunnen zitten, zelfstandig kunnen eten en een schoon poepgat (cloaca) hebben.

De papegaai laat zijn vleugels hangen, slaapt op de grond, haalt hijgend of piepend adem, brengt overdag veel tijd slapend door, zit bol (heeft de veren opgezet), houdt de ogen half of helemaal gesloten en is niet of minder actief.
Een of meer van deze verschijnselen kunnen er op wijzen dat de vogel ziek is en het is dan altijd verstandig om een vogeldierenarts te raadplegen en de vogel te laten onderzoeken.

Het kunnen veel oorzaken zijn.
Een aantal mogelijkheden zouden kunnen zijn: gewrichtsontstekingen, jicht (spieraandoening), verwonding en/of een infectie.
Wat u in ieder geval wel gelijk moet doen is de vogel apart plaatsen, in een warme omgeving. Waarna u zo snel mogelijk een afspraak met een vogeldierenarts moet maken voor het vaststellen van een diagnose.

Als de vogel zich niet anders gedraagt zoals altijd, is dit normaal gesproken een natuurlijke ontwikkeling.
De papegaai zal op regelmatige tijden de veren die oud en versleten zijn vervangen door nieuwe. Dit noemt men de rui.
Deze rui moet regelmatig en snel verlopen. Het duurt tussen de 4-6 weken. Bij vogels die alleen binnenshuis gehuisvest zijn kan het wel eens langer duren. Soms kan het verlies van veren zo groot zijn dat er kale plekken ontstaan. Bij de rui gaan de veren aan beide kanten van het lichaam tegelijk ruien. Gaat het heel onregelmatig of lijkt er geen einde aan het verenverlies te komen, dan kan er een andere oorzaak zijn. Beoordeling door een vogeldierenarts is dan nodig.

Verenpikken is een complex probleem dat vaak veroorzaakt wordt door een combinatie van psychische en fysieke problemen. Te vaak wordt verenpikken gezien als een probleem veroorzaakt door "stress" of "verveling". Fysieke problemen spelen echter vaak een rol en kunnen in de meeste gevallen goed verholpen worden. Fysieke problemen die vaak een rol spelen bij verenpikken zijn: te weining vitamine A in de voeding, kropontsteking, infectie waarbij de inwendige organen zijn aangetast (o.a. darm, nieren, lever), schimmelinfectie in de luchtzakken (aspergillose), broedsheid, allergieen, bek- en verenrot, polyoma of kortwieken. Vaak gaat door het plukken de conditie van de vogel achteruit en het gaat altijd ten koste van de gezondheid van de vogel. Het is dan ook verstandig een vogeldierenarts te raadplegen die een aantal zaken kan uitsluiten en u van advies kan dienen of u kan doorverwijzen naar een goede gedragstherapeut voor papegaaien als de oorzaak een psychisch probleem is.

Nee, er zijn geen ziekten die van mensen op papegaaien kunnen worden overgebracht voor zover op dit moment bekend is. Maar mensen kunnen wel de papegaaienziekte krijgen. Laat dus bij uw huisarts weten dat u papegaaien heeft.

Als uw papegaai moeilijk lijkt te ademen is het verstandig om uw vogel door een vogeldierenarts te laten onderzoeken. Luchtzakschimmel kan hier een oorzaak van zijn en kan behandeld worden als men er op tijd bij is.